Cудлаач Д.Ганхуяг

ТАНТАЙ ХАРИЛЦАХ ЦОНХ (Энд дарж харьцана уу)

dsc01042.jpg

Та бүхэнтэй харилцах шинэ сайхан боломжтой болсондоо би их баяртай байна. Манай өнөөгийн хямралын уг үндэс нь оюун санаа, сэтгэлгээний мухардалд байгаа гэдэгт би итгэдэг. Иймээс бид шинжлэх ухаан руу түлхүү хандаж, полемика хэмээх соёлт мэтгэлцээнийг зөв өрнүүлбэл хямралыг гэтлэх гарцыг хамтдаа олох нь гарцаагүй юм. Харин үүнийгээ хоосон цэцэрхэл, номчирхол, мэдэмхийрлээс ангид байлгаж, улс орондоо хэрэгтэй санаа оноогоо хуваалцая.

Судлаач Д.Ганхуяг

71 Comments »

  1. Bold bolon Ganaa ah ta 2-n bizseniig unshaad minii zyrh setgel uilj baina.Shatar togloj bui 2 xynii xajuudax ni iluu sain nyydel xardag gedeg.Gexdee bi ooriigee ilyy sain gej xelj baigaa yum bish.Minii oilgosnoor ta 2 neg setgeleer mongol ornii doroi baidliig ynen zoboor xarj baigaad bi labtai bayarlaj baina.Xyn byr daxin dabtagdashgyi setgexyi amidraltai boloxoor ixenx xymyys surgaaliin ygend durgyi baidag gej bi boddog. Xaaya neg buult xiix ni xarilzan bie bienee oilgoxod amar boldog bui.Xarin ta 2 -iin bizseniig unshaad minii zyrx obdoj baina…

    Comment by selmen togmid | 2009/07/21

  2. bi tanii blogiig bnga unshdag gehdee anh udaa comment bichij bn tanii sedev enhbayar baisan yum bish biz tsaadah chin unaad ogloo sedevgui bolchihson yum bish bizdee er n anzaaraad bhad tanii bichsen buh zuil mongoliin tuluu geh mortoo yavj yavj enhbayarluu chigledeg gedgiig anzaarsan shuu jisheelbel elbegdorjiin ehneriin talaarhi medeeliig mash zalijin baidlaar enhbayariin ehner luu handuulah geh met nogoo bioloogiin hicheel deer bagshdaa asuugdaad yamarch amitan bsan boos ruu shiljuuleed yariad bdag shig end durdhad bi yamarch nam bus bas enhbayariig uzen yadggui yumaa gehed bas demjdeggui gedgee helmeer bna ene zuvhun tanii yum bichihgui bolchhoor l sejig torloo herev tiim bish bol bi bayartaigaar tanii blog ruu odor bolgon orj tanii buteeliig shimten unshih bolnoo.

    Comment by munhuu | 2009/07/22

  3. Munhuutei sanal 100% neg bnaa.Yag unen>bi bas tegej bodoj bna.

    Comment by Íîâè÷îê | 2009/07/22

  4. ta ch saihan naadamlaj bh shib he he
    mani met ch bas jaahan eserguu yum unshihgui bol bur baij chadahaa biloson bna shuuuu he he.za shine yum bicheerei tegehgui bol noir hurehgui ni arai l ih amar ch bna daa!!!!!

    Comment by burged | 2009/07/28

  5. Sain baina uu? Ganaa akhaa
    Tani ajil turul butemjtei sain biz dee. Tani shine niitleliig huleej bgaa shuu. Ta zav gargaad bichvel ediin zasag, technologiin chigleleer bichihiig husiye! Tani ajild urnuun ih amjilt hisiye!

    Hudentegsen
    T.Javkhlan

    Comment by T.Javkhlan | 2009/08/06

  6. yagaad surag alga bolson be
    bie zygeer yy

    Comment by tsolmon | 2009/08/15

  7. neeren yagaad suraggui bolchihvoo taniig huleej bgaa humuus bgaa shuu

    Comment by baska | 2009/08/15

  8. bi munhuu bn tanii blogoor 7sariin 22 noos hoish odor bur orloo tegeed ingej bodloo chi bol eruusoo songuiliin show manager l bsan yum bn. tsag bas mungu hereggui ursendee haramsaj bna

    Comment by munhuu | 2009/08/29

  9. Udaan hyleelgeleeshyy… saihan baina aa.

    Comment by ganzorig | 2009/09/03

  10. Suuliin niitleliig tani unshaad yostoi l nuguu “dotor ongoij
    setgel teniilee” gegch l boloo.Tand mash ih bayarlalaa.Ene sedveer bichne ch gej itgej naidaj bailaa,talaar bolsongui ee.Deerhi buh medeeleluudiig tsugluulj,bagtslaad humuusiin oi toind ortol oilgomjtoigoor bichne gedeg hen hund ch olddog avyas bish baihaa.111-n Munhuud helehed Taniig “Bayarlah uu,uilah uu” -g unshaad ugee butsaaj avna
    gedegt itgye!Ta huleej,bas hund itgej surmaaraa.
    Sudlaach Tand amjilt husye! Gaihaltai.uneheer saihan bichjee.

    Comment by Soogii | 2009/09/04

  11. Сайн уу ? Соогий. Сайхан намаржиж байна уу ? Чамд баярлалаа. Энэ өгүүлэл зарчмын ач холбогдолтой юм аа. Манайхан дэлхий дээр ганцаараа байгаа юм шиг л ашигт малтмалаа дан дангаар нь ярьж, зүгээр л зарах гэдгээ больмоор юм. Эхлээд дэлхийн ерөнхий хандлагыг харахгүй бол ямар ч тодорхой шийдэл, үр дүнд хүрэхгүй гэж би бодож байна. Мэдээлэлгүйгээр шийдвэр гаргана гэдэг бол гэмт хэрэг. Дэлхий дээр үйл явдал маш хурдан өрнөж байна. “Томчууд” бараг монголчуудгүйгээр зараад л, тохиролцоод л байна даа. Бид нэг л том чиг барих ёстой. Энийг мэдээж нетээр ярих боломжгүй. Ашиглаж чадвал бидэнд гарц байгаа гэдгийг л би одоохондоо хэлж чадах байна даа. Бас энэ баримт, хандлагад тулгуурлаж санаа оноогоо хуваалцвал зүгээр л юмсан.

    Comment by gankhuyag | 2009/09/05

  12. Ganaa ahaa ta neg zaluusiig tsugluulan medeelel, sanaa onoogoo huvaaltsah tsaashdiin ireediun sudlaachdiig beltgeh sain duriin gemeer tiim klub baiguulah talaar bodoj bsan uu.

    Comment by Tsendee | 2009/09/09

  13. Энэ талаар дандаа л бодож явдаг санаатай. Чаддагаараа “Залуу судлаачдад өгөх зөвлөмж” цуврал бичих юм даа. Санхүүжилтээс эхлээд нэг л эвийг нь олж чадахгүй л байна.

    Comment by gankhuyag | 2009/09/10

  14. 115-tai sanal neg baina.Ireeduin sudlaachdiig beltgeh ajlaa Taniig ehelsen gej naidaj baigaa shuu!Minii bodloor sudlaach nund tsag uye medreh ontsgoi medremj “burhanaas” zayasan baidag yum shigee.Iim humuus baij l baigaa baih.Ta sudalgaanii uuriin gesen bagtai baivbal yamar ve? Ter ni tsaashdaa busdaas yalgarah shkol-ig bii bolgovol? Medeej end tag hugatsaa,hurungu,sanhuu geed l zunduu asuudal tuylgarna.Gehdee ene ni hoich uyedee uldeeh Tani mash tom uv yum uu? Tand amjilt husye!

    Comment by Soogii | 2009/09/14

  15. Sanal niilj baina.naizaa.MAHN uneheer en yanzaaraa niigmiig terguulegch huch baih ner hundni unajee.AN ch Bayariin tuslah huch boljee.Hu nam deeuulee. IH hurliinhaa butets,baga hurlaa oorchloj torol ariljihgyi bol reitingni unasaar baihni oilgomjtoi.HU namiin udirdlaga namaa unagalaa.ard tumen tuildj baina.Nohon songuulid ch yalahgyini oilgomjtoi bolloo.S.bayar namaa baitugai uls ornoo ch avch yavj chadahgyini oilgomjtoi baina. naizni

    Comment by N.dulmaa. | 2009/09/14

  16. манай хүмүүс хэт их мухар сүсэгт автах болжээ энэ талаар та бичихгүй юу

    Comment by далай | 2009/09/15

  17. сайн байна уу? Ганхуяг,

    Таны блог бичлэгийг өөрийн вэб сайтдаа таны нэрийг дурьдаж нийтлэж болох эсэх дээр зөвшөөрөл авах гэсэн юм. Бид Монголын судлаач нарыг нэтгэсэн нэгдсэн сайт хийж байгаа юм аа. Иймд та боломжтой бол 9999-0801 -р надтай холбогдох эсвэл genkhbold@yahoo.com имэйл хаягаар харилцаж хариу өгнө үү.

    Хүндэтгэсэн,
    Энхболд

    Comment by Enkhbold | 2009/09/16

  18. sain bna uu Ganhuyag ahaa,tanii bichsen МОНГОЛЧУУД ТА НАР ЮУ ЮМ ?!niitleliig ooriin blogtoo tavisimaa uuchlaarai zovshoorolgui avsandhttp://baska9.blog.banjig.net/,

    Comment by baska | 2009/09/16

  19. Мэдээж эхэлж байгаа юм Та нарт тус болохыг хичээнэ ээ. Гэхдээ тухай бүрт нь надаас асууж байгаарай.

    Comment by gankhuyag | 2009/09/16

  20. Монгол улсын ардчиллын vнэлгээ, дvгнэлт” сэдвээр bolson heleltsuulegt ta oroltsov u. ene talaarhi tani bodlig sonsoh gesen yum. mon tani ULS TORIIN MUHARDAL-g dahij unshla.

    Comment by arshi | 2009/09/21

  21. Яг энэ хэлэлцүүлэгт оролцоогүй ээ. Гэхдээ хэдэн жилийн өмнө “Монгол Улсад ардчиллыг бэхжүүлэх үйл ажиллагааны үндэсний хөтөлбөрийн төсөл” боловсруулах болон “Монголын ардчилсан засаглалын индекс” гэсэн НҮБХХ-ийн судалгааны багт ажиллаж байсан. Ийм төрлийн судалгаа их чухал боловч санал зөвлөмжийг нь тоодог газар Монголд байдаггүй юм. Ямар ч сайн судалгаа байсан практикт хэрэглэхгүй болохоор баахан мөнгө зарж судалгаа хийчихээд, семинар хийгээд л дуусдаг юм. Ер нь Монгол бол “семинарын” орон шүү дээ. Ухаандаа би гэхэд л “сонгуулийн тогтолцоо”-г боловсронгүй болгох” семинар, хэлэлуүүлэг зэрэгт 1990-ээд оноос эхлээд нийтдээ 39 удаа оролцоод үнэнээ хэлэхэд залхчихаад байна. Судалгаагаар бол манай бүх юм дордоод л байгаа…

    Comment by gankhuyag | 2009/09/21

  22. Hunii unemlej hed baih ve?
    Heregjuulej bgaa ajil bas hed boldogiin bol Ganaa ahaa?
    Bayarin ued? , Ehnbayariin ued [bsn]?
    [ Tosolin sudal-gaar heden zaas oloh bol ... geed duu ni asuuj bna?]

    Comment by Anonymous | 2009/09/29

  23. аа тийн ( гдны болон дотоодын төрийн бус байгулалга )
    Судалгааны ажилыг мөнгөгүйгэр тань шиг яаж хийдэг бол ?
    ( орчуулга , мэдээлэл боловсруулах гээд л ..)
    Таны илтгэлийг хаана сонсож болох бол?

    Comment by Anonymous | 2009/09/29

  24. Орчуулга хийх, мэдээлэл боловсруулах,түүний дотор энэ блогийг ажиллуулахад би хэнээс ч, ямар мөнгө авдаггүй. Харин судалгааг мөнгөгүй хийдэг гэж хэлснээ би огт санахгүй байна. Судалгааны үнэлэмж бол хугацаа, том жижгээсээ хамаараад янз бүр байх боловч бараг тогтчихсон байдаг юм ш дээ. Хамгийн гол нь ил тод байдаг. Хэрэв Танд тийм их сонирхолтой байвал НҮБХХ-өөс очоод ч юм уу, эсвэл нетээс үзэхэд бэлэн байж байгаа. Би илтгэл тавьдаггүй.
    Та огт сэтгэж чаддаггүй хүн юм. Иймээс Таныг хэн ч үнэлэхгүй.
    Та эхлээд коммент бичээд сурчих, дараа нь судалгаа мудалгаа, мөнгө төгрөг гэхгүй юу даа…

    Comment by gankhuyag | 2009/09/29

  25. Za,yasan uurtai bnaa

    Comment by Tu | 2009/09/29

  26. zuvlumjuud chini bugd baigaa. khicheel bolbol kheleerei.

    Comment by galaa | 2009/10/13

  27. сайн байнауу.таньд энэ өдрийн мэндийг хүргэе.би магистрийн дипломийн ажлаа гэр бүл дэх хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэлтэй тэмцэх эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох нь сэдвээр бичиж бгаа.та надад туслаач

    Comment by tuul | 2009/10/14

  28. Заавал эрх зүй юм уу ? Энэ чинь эрх зүйгээр ч нэг их “явдаг” эд биш. Хэрэв Та нэгэнт сонгосон бол “Хүүхдийн эрхийг хамгаалах төв” гэх мэт байгууллагуудыг болон энэ талаар хийсэн судалгаануудыг нетээс нэг сайн хайгаад үз. Монгол хэлээрээ хайсан ч болно ш дээ. Энэ нь Танд илүү тус болох болов уу. Таны томъёолол (сэдэв)арай л том байна даа. Иймээс би тодорхой юм хэлж болохгүй байна.

    Comment by gankhuyag | 2009/10/14

  29. ganhuyagaa neg yum asuuj boloh uu. bi heseg naiz nuhudteigee niilj jijig bulgem baiguulah bodoltoi baigaa. zorilgo ni gadnii companiudiin no-toi medeelel tatvar nuusan zergiig TTG medegdeh ch yumuudaa. Tanitai holbogdoj zuwulguu avch boloh uu. Last_mogican@yahoo.com gesen hayagaar.

    Comment by Hariu bicheerei | 2009/10/18

  30. saihan heljee, neeree orohod tiimerhuu zuil ajiglagdsan shuu. songuulias umnu bichsen bol zugeer bj dee. nersiin jagsaaltiin nuutslal gej bdaggui ni unen yum bna lee. yana daa mongolchuud.
    hezee neg shudarga niigemd hun shig amidarhiin boldoo. harhnii amidral mood bolson tsag hurdan duusaasai

    Comment by javzaa | 2009/10/20

  31. manai nuhur oyu tolgoid orwol yag yaj oroh we

    Comment by muugii | 2009/10/20

  32. ta medwel tus bolooch my nuhur marksheider mergejiltei odoo kadastriin ajil hj baigaa hariu

    Comment by muugii | 2009/10/20

  33. Сонгуулиас өмнө мэдээгүй байсан юм аа. “Надад нэг л сонин санагдаад байна” гэж бичиж болохгүй биз дээ. Харин одооноос л мэдээлэл ирж байна даа.

    Comment by gankhuyag | 2009/10/22

  34. tanii niitleliig unshlaa bid nar oyuutan setgvvl zvigeer surj bga ymaa tegeed tanii nitlelig hicheelin gariin awlga bolgon ashgilj unshij sudallaa. bid vvnees olon zviliig oilgoj awlaa tsashid ulam sain orchuulgiin matirsl beldej gargaj bgaarai amjilt hvsey

    Comment by naraa&odnoo | 2009/10/26

  35. bayarlalaa

    Comment by amka | 2009/10/26

  36. За Ганаа ахаа бичээд байждээ. Стандарт бус сайд огцорж байх шиг бна!
    Хадны мангаа шатрын хөлгөн дээр гараад ирлээ!
    Харин хэнийг түлхэж бэрс гаргаад унагах бол та юу гэж бодож бна?

    Comment by Anonymous | 2009/10/26

  37. SN BNA UU bi tanias neg yum asuuh gesen yumaa… bi oyutan l da.. odoo bi uls turiig uzej bga yum biye daaltan deermaani uls turiin sudlaachidaas negiig ni songoj awaad yag yu hj bga talaar ni bichij irsen yum bi tgeed taniig songoj awlaa. tgd yag yu bichhee meddeggui ee ta zuwluj tus bolooch tehuu

    Comment by haRU | 2009/10/26

  38. Таны энэ өдрийн амар амгаланг айлтгая.Би зохиолч хүн.Саяхан
    “Хад нэвт ургасан цэцэгс ” бэсрэг детектив роман бичсэн юм. Монголд мафи хэрхэн үүсэж,сөнөж байгааг харуулахыг зорьсон билээ.Танд номоо илгээж саналыг тань сонсохыг хүслээ . Учир нь 2 дахь дэвтэртээ Монголд бодитоор байгаа олгархиудын тухай бичих юм . Хариу ирүлэхийг хичээнгүйлэн хүсье .

    Таныг хүндэтгэсэн МЗЭ – ийн шагналт зохиолч
    Д.Жүгдэрбарам

    Comment by Д.Жүгдэрбарам | 2009/10/26

  39. sain baina uu. sudalgaa shinjilgeeni arga zuin tuhai nom tovhimol baidag bolobuu tand ene taliin material bii bolov uu. haanaas hudaldaj avah bolomjtoi ve.

    Comment by narantuya | 2009/10/26

  40. Академич Г.Чулуунбаатарын “Шинжлэх ухааны танин мэдэхүйн логик, судалгааны ажлын арга зүй” 2001 ном л арай дөнгүүр нь болов уу даа. Хэд хэдэн ном харагдсан боловч би үзээгүй. Яагаад гэвэл өөрөө судалгаа хийж “тамаа цайгаагүй” бол ном нь хуулбар л байдаг юм. Одоо ч энэ ном их ховор байх аа.

    Comment by gankhuyag | 2009/10/27

  41. Эрхэм Д.Жүгдэрбарам аа. Таныг би таних ч юм шиг санагдаж байна. Таны саналыг ихэд хүндэтгэж буй боловч би цаг заваар их л муу амьтан ш дээ. Таны бүтээлийг үзэж амжих эсэхээ сайн мэдэхгүй л байна. Хэрэв амжихгүй бол намайг уучлаарай.

    Comment by gankhuyag | 2009/10/27

  42. Таны энэ өдрийн амгаланга эрье. Таны нийтлэлүүдийг өнөөдөр л бүрнээн нь олж уншиж байна. Танаас хэдэн зүйлийг лавлах гэсэн юм.
    1.С.Баярыг ажлаа өгөх болсоныг та юу гэж үзэж байна вэ, дараагийн ерөнхий сайд хэн бэ? Хамтарсан ЗГ-н хувь заяа хаашаа эргэх бол.
    2. ҮЭ-ийн С.Ганбаатарын талаарх таны үзэл бодол, одоо хийж буй тэмцлийн талаар.

    Comment by В.Чулуунбат | 2009/10/27

  43. Төрийн явуулж байгаа халамжийн үйл ажиллагааг төрийн бус байгууллагаар гүйцэтгүүлэх боломжийн талаарх таны санаа бодлыг сонсмоор байна. Хариу өгнө гэдэгт найдаж байна.

    Comment by В.Чулуунбат | 2009/10/27

  44. sain bainuu
    bi 30 nastai. minii naizuud bolon zaluuchuudiin dund tom huniig tushih nam dagah bodol ih baidag boljee. hen n ch ajil hiih bodol alga.zovhon darga daamliin doodoh boloh bodol. jigshimeer haruusmaar gajig sanaa. tegeheer ta ene talaar niitlel bicheej.

    Comment by purevsuren | 2009/10/29

  45. 2009-10-30 д Энхбаярыг гэмгүй гэж прокурор нь үзсэн гэнэ.Даан ч дээ энэ хуулийнхан өөрөө зурагтаар юу гэж яриж байсаныг нь монгол улс даяар үзсэн шүү дээ Гэхдээ мөр улаа баллахаа сайн мэдэж хийсэн байхалдаа. Улаан Тайван /Энхтайван/гэдэг хүний алдааг Энхбат гэдэг хүн давтах нь дээ. Хүнийг хайралдаг хүн биш гэдгийг Энхбатад та нэг сайхан хэлж өгөх хэрэгтэй болж байна.Тайван гурван жил Энхбаярын оронд шоронд суусан гэдгийг мэдэх хүн Багабадиас өгсүүлээд мэддэг шүү дээ.

    Comment by Anonymous | 2009/10/30

  46. 147-д. Та их чухал асуудал хөндөж байна. Би ч чадлынхаа хэрээр бичээд л байгаа санаатай. Та одоохондоо энэ блогт байгаа “Залуусын амь насаар тоглодог болжээ,энэ луйварчид”, “Шинэ зууны улаан хамгаалагчид”, “Талийгаачид ч хүртэл ярьдаг юм ш дээ”, “Үе хийгээд залгамжлал” гэсэн өгүүллийг үзэхгүй юу. Болж өгвөл сүүлчийн өгүүллийг заавал уншихыг зөвлөж байна. Би энэ сэдвээр бичих нь бичнэ, гэхдээ хэзээ гэдгээ үнэндээ мэдэхгүй байна. Ойлгоно биз дээ.

    Comment by gankhuyag | 2009/10/30

  47. би таний сайтийг ихэд шунан уншдаг билээ. гэхдээ мэдээж уурийн узэл бодлоо хадгалж улдэх, аливаа уйл явдалд хандах хандлага мини цэвэр минийх байна гэдгийг их эрмэлзэлдэг. Танинтай уулзаж узэл бодлоо хуваалтцах ни их сонин байх гэж бодож байна.Одоог хуртэл би танийг зувхун ажиглаж байлаа. Таний хариулт их сонирхолтой байна.

    Comment by baagii | 2009/10/30

  48. Сэтгэгдэл 150-иас хэтэрсэн болохоор урьдын адил дээрээс нь “тасалж” сүүлийн 50-ийг үлдээлээ. Өмнөх сэтгэгдлүүд архивт үлдэж байгааг “хууччуул” мэддэг хэдий ч шинэ хүмүүс мэдэхгүй байж магадгүй.

    Comment by gankhuyag | 2009/10/31

  49. Tenej yavaad harin yostoi haij baisan yumaa olchihloo. Taniig iim hayagtaig saya l medlee. Yadaj ene kirileer ni bichij chadahgui yum. Yaaya daa baiz. Za yu ch gesen bichchihlee. Ta unshina uu ugui yu hamaa alga. Noiroo hasaad l shulengteed l umshaad bna. Minii umshdag humuusuud neg ich baihgui l dee. Ter n ich deer yum shig baigaa yum. Yamar yal hiisen tolgoi bish. Za tegeheer gol yumandaa oroyo !
    Zag uneheer saihan boljee. Uls oron, ard bid uneheer ardchilsan boljee. Uneheer shuu… Gehdee zagaan har hel am ih bna aa… Yunaas bolood baigaa buu med tamiin togoonii ulger shig l bolood bna. Odoohondoo jaahan juldaad bainaa daa. Dungoj horihon nas l hurlee sh dee. Chert vozmi ! Zaluu nasnii l yum baigaa yum bish uu. Baabar l tegej helsen shuu.
    Deer uyed mania nutagt uliin zagaan Ogtono gedeg amitan yostoi olshirood belcheer melcheer ch balar ch ugsoon. Ulaan shoroo l ergeldeed… Huuhed baihad uzdeg baisan “mori unsan tolgoigui hun” gedeg kino-nii ehleltei l adilhan baisan shuu. Yagaav Morischar ni ch biluu ols chireed l daguulaad davhidaggui yu. Nam zasagaas uuniig anhaaraldaa avaad l nogoon ongozoor yum l zazaad baisan, medengui hen medlee herliin shig l yonkosond hiichihsen yum l baisan. Uliin zagaan ogtono aldag hor yum genee gej humuus yarij baisan sanagdana. Nogoohod ni hordoj Ogtono bish mal uheed l… hun aria gui baihaa. Tegsen chin aimag dayar ogtono alah hudolgoon urnood, aa ya alj ugsoon …( Soyoliin Havisgalaas sanaa avsan baij medne )Aimagiin niit Hudolmorchid tald ochij baigaad tampuugaar savaad l, us zutgaad l, buur zarim ni bakterlogiin zevseg hergelsen shuu. ( Gitlerees sanaa avsan baij magadgui ) Za ene metchilen yum bolj bolj , ogtono ch iheer aluulj, heer tal ch dainii talbar bolson doo. Teglee geed nugoo ogtono ni duusdaggui ee, buur zaluujaad olshirchihsoon. Hugshchuud nomooroo majiisan uu esvel zaluuchuud ni uchiriig ni olson uu… Ken medlee, ken medlee…
    Tegsen daraa ni hotoos irsen neg erdemtenii yaria ch biluu, namiin unen deer garsan ch biluu. Ter olshirood baigaa ogtono ni uuroo ayaaandaa usttag tuhai shinjleh uhaanii onol-iin tuhai yaria chih delssen shuu. Hugshchuul ch ene yariag batalsan yumdag. Ideh hoolgui olon ogtono boonooroo ulsej uhdeg gesen baihaa.
    Za ingeed nugoo gainii olon ogtono chin uneheer alga bolson shuu. Harin ter jilee bas daraa jil ni nugoo zagaa urgaagui yumdag. Malchid hol gazar nuugeed l, mashin mashin-aar l hangai ruu otort achaad l baisaan.
    Za ingtel iimerhuu har baraan amidral ch neg ih udaagui shuu. Daraa jilees ni nogoo garaad l mal taraglaad l heden jildee l saihan zun bolj bilee. Za iimerhuu l yum bolson yum daa.
    Avilga Ogtono hoyor adilhan ch yumuu ? Baigaliin l yum shigee…

    Comment by Chuka | 2009/11/01

  50. Sain uu,Ganaa axaa, tanaas negen zuil asuux gesen yum.manai Tor barigzid Oyu tolgoig zygeer gadaadiinxand ogzixloo. Yamarch biznesst iim toxioldol baixgyi.250 say dollar bol ulsiin xemjeend bol 2 say xuntei aild bol odriin 10 dollar iddeg bol neg sar xyrexgyi xoolnii mongoor ter ni zeel 3 xubiin xyytei jeeld geree baiguulaad gariin ysgee zurzixlaa.Odoo yynii xoriig mongolzuud 5 jiliin daraanaas idej exelne.Neg saikhan ylger yarizgaagaad.Yyniig barix odoo ganz bolomj baina. Gazriin tatbariin xuuliar.jil byr license ezemshij bui xymyysees tatbar abax , Tegebel Freedland jil bur gazriin tatbariin mongo tolox xeregtei bolno,Mongolzuud ene talaar ynendee meddeggyi yum uu esbel medeed durgyi ni xurdeg yum uu buu med.Syx dalaital yxer amar gedeg shig.Ta ene talaar yamar bodoltoi baina be.Toriin toloo ogtono booj yxne gex shig yum bolj baigaa yum bolob uu

    Comment by Selmen togmid | 2009/11/01

  51. CHI SHORONDOO OROOGYI BGA YUMUU ELIIREEEL DEMIIREEL YAVJ BN UU ELIIRENCEN GANHUYAGIIG DEMJIGCH BALAIRCAN FENYYD N YHVEL TAARNAAA

    Comment by sun | 2009/11/01

  52. Таны “буруу хараал”-аас болоод би биш, “танай хүн” шоронд орох гээд байна. “Орлого”-гүй болчихоод боож үхэх гэж байгаа биз ? Эхлээд “хараал хийнэ” гэж авсан мөнгөө буцааж өг. Тэгээд “ажлаа” сайн хийж сурчихаад дараа нь хүн “айлгаж” бай. Ийм “юм”-аар нэг их олон хүн оролддоггүй юм. Энийг ойлговол өөрт чинь л сайн даа, Би сануулж хэллээ шүү…

    Comment by gankhuyag | 2009/11/01

  53. Huuye,ene 51 dehi hun chini eruul yum uu,uvchtei yum uu er oilgosongui

    Comment by Soogii | 2009/11/03

  54. ” Orchuulga hiihee bolidogch yum biluu” gedeg chini yu gesen ug ve?Tegj bodohiin ch hereggui,Ta uuruu helj baisan daa,ajil hiideg hun l zagnuuldag gej.Busad yamar ch hund yu hiihiig ni zaaj ugch bolno,harin Tand zaagaad baidag ni sonin l baina daa ,zarim neg humuus.Ta yamar hund taalagdah gej bichdeg bish,heleh neg ni helj l baig,durtai,tiim ih helnii bolovsrol medlegtei yum bol eh heleer ni orsoor unshig l daa.Tanii bichleguudiig sonirhon,shimten unshij daraagiinh ni hezee garahiig huleej baidag unshigchdiin too nemegseer l baigaash dee.Tiim bolohoor Dashbalbar agsanii
    helsen shig ‘Muulah tutam gyalazanaa” huu.
    Harin ch mergejliin orchuulagch,hejnuu hun bish baij iim buteeluudees,gants ene ugsaatnii tuhai ch bish,nileen heden sedveer orchuulj baisaniig tani bodohoor yneheer gaihmaar.
    Tand bayarlalaa,amjilt husye!Erch huchtei baigaarai!

    Comment by Soogii | 2009/11/04

  55. Tanii ter “X huvilbar” gedeg chini haana bgaam be? Olohgui yum.

    Comment by Chilugen | 2009/11/10

  56. ´Sain baina uu? SUDLAACH Ganhuyg guai. tanii bichsen niitleliig ih unshih durtai. bi uuruu tuuh niigem ugsaa zuin talaar ih unshdag ym jiriin heg sonirhogch ym. uls tur ,niigem geed mash urgun hureegeer ymiig unshdag . bi neg gazar usnii neriig asuuh gesen ym. zaan terelj gej haana baidagiig helj uguuch
    Galdan Boshigtiin tuhai unshaad nene gazar haana baigaag medeh gesen ym. .Gumilewiin tuhai unshsan. hamgiin ehniihiig unshaj baina oilgohod jaahan hezuuym gehdee nilee sain unshij baij sain oildoson. saihan ym bichij baidagt chin mash ih bayrladag shuu. za bayrtai

    Comment by udboli binger | 2009/11/15

  57. Sain baina uu? Tanii suuliin shuumj niitleliig unshlaa.
    Saikhan niitlel baina. Taalagdsan.

    China Global Times sonin deer garsan hoyor niitleliiig bi orchuulsan yuma. Yanz buriin humuus yanz buriin sanal shuumj bichij l baina. Suuldee orchuulsan bi ch bur tagnuul, hyatad gej serdegdej, olon hunii har muuhai ugiig sonsoh heregtei bolj baih shig baina. Chuluut ardchilsan Mongol ulsad hevlen niitleh hiigeed, ug heleh erh chuluu baih bolovch bas uuniig edleh n zorigtoi hunii ajil bololtoi. Nad metiin zaluu humuus niigem uls turiin olon hereg yavdliig sain oilgohgui medehgui baigaa tal bii.

    Tand er zorig gargan dugarch ugee helj baigaad bayar hurgemeer baina.
    Niitlelees heden zuil deer,,,bi bagahan zalruulga hiiye gesiin, China Global Times sonin bukh hyatadiin sonin…Ene Shanghaid baidag sonin bish…..Gadaad dotoodiin uil yavdaliig english, chinese deer medeelen niiteldeg,,,,’Mongol uls humhii zuusaar baina’ gej bi onoon orchuulsan niitlel n bas Oros Ivan ahiin niitlel shig ezengui yum. Bi unuudur bas lavlaj nileen hailaa. Dongjing gegch hun bol China people Web site-iin neg erhlegch,,,ene niitleliig web dee tavisan neg hariutslagatai redaktor hun yum uu daa.

    Bi end bas ene niitlel deer chinese- engiin internet hereglegchid yamarhuu setgegdel uldeej baigaag haraad l suuj baina… Bas l manaihan shig buun surduuleg, undesnii uzel, ikh gurnii deerengui bodlogo…Husvel bi uuniig orchuulaad ehiig n tanid ugch boloh yum…sudlah gedeg uudneesee l…. ternees bi jiriin l oyutan,,yamar neg gunzgii bodol alga baina..

    Hundetgesen
    Greentara

    Comment by Энхтайван Эрдэнэсувд | 2009/11/16

  58. Эрхэм Эрдэнэсувдаа. Таны орчуулга үгүйсэн бол би яахан өгүүллээ бичиж чадах билээ. Ажил хийсэн хүн монголд дандаа загнуулдаг юм. Би ч гэсэн “мэдэмхийчүүдэд” загнуулаад л сууж байна. Танд юуны өмнө “зориг гарган” орчуулга хийсэнд баяр хүргэе. Мэдээллийн сэтгэл зүйн тэнцвэрт бус байдал гэсэн нэг үзэгдэл байдаг юм аа. Энэ нь юу гэхээр Орос, Хятадад бол юу ч бичсэн олон нийт “нэг их” тоодоггүй. Харин Монголд бол их эмзэг хүлээж авдаг юм. Жижиг үндэстэн ийм байдаг…Монголын хэвлэлд “олон муухай” зүйл бичдэг гээд “барьцаж” огт болохгүй л дээ. Хэрэв Та хүсвэл над руу ярьж байгаарай. Миний хаяг: sudlaachganaa@yahoo.com.

    Comment by gankhuyag | 2009/11/19

  59. гадагшаа харах цонхыг арчиж байгаа Эрдэнэсувд танд баярлалаа. битгий шантраарай.

    Comment by уншигч | 2009/11/19

  60. эрхэм Судлаач аа. Mанай орны хэтийн ч юм уу, ойрын, ер нь ямар нэгэн хөгжүүлэх талын батлагдсан зорилт, баримт бичиг байдаг бол ямар юм байдаг вэ? Эсвэл урсгалаараа явдагаас сонгууль болгоноор хэн дуртай нь юу дуртайгаа амлаад явдаг уу.

    Comment by уншигч | 2009/11/19

  61. Би ямар МАХН, АН-ын хамтарсан Засгийн Газар юм уу ?! Уг нь бол “төрийн” 360 гаруй баримт бичиг буй. Та ч гэсэн одоо 2,5 саяыг “нэхэж” авах боломжтой. Гэхдээ гэр бүлээрээ биш, зөвхөн Та шүү дээ. Одоо Та юу авах бил ээ гэдгээ л бодвол дээргүй юу…

    Comment by gankhuyag | 2009/11/20

  62. танд энэ өдриин мэнд хүргэе.Гумилевийн дараагийн бүлгүүдийг тавиж өгөөч. Pleese.

    Comment by munhuu | 2009/11/20

  63. hunii amidrald saintai muutai zuil zondoo l bdag. bid yamar niigemd amidarch bga bilee dee uuntei bid dasan zohitsoh gej yu es hiihev. neg heseg ni ineej bayarlaj bhad harin nogoo heseg ni zovlon gunigt avtan uilj bh yum ene l amidraliin gol utga uchir bh ni. bi oilgosooon.

    Comment by dolgion | 2009/11/20

  64. Танд асуудлыг “гүн ухаан” руу оруулж займчуулах ямар ч шаардлага байхгүй гэж би бодож байна. Амьдралын “утга учир”-ийг Та “ойлгосон” бол би баяр хүргэхээс өөр яахав.

    Comment by gankhuyag | 2009/11/20

  65. Sudlaach Tand ene udriin mend hurgye!Deer neg comment bichigch helsen baisandaa. Tanii blog ruu “buunii nohod” mer ser ordog bolj gej.Uneheer tiim,tedgeer humuus uursdiinhuu amidraliig yaj tugsuhiig ogt tusuulduggui ni uneheer uruvdmuur,nohoin amidralaar amidarsan bol nohoinhooroo l duusdag gedgiig.Ta uuriin dundarshgui,shavhagdashgui energy-g haanas avdag bainaa?!Tand amjilt husye!

    Comment by Soogii | 2009/11/23

  66. Таньд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Санамсаргүй нетэд тэнэж яваад ороод ирлээ.Эндээс үнэхээр сонирхолтой, үнэн нийтлэлүүд уншлаа. Би анх энэ АН-ынханы ярьж байгаагаас МАХНын нөхдүүд идэж уудаг юм байна.АН-ынхан сонгуульд ялбал Монголын амьдрал зөв зүг уруугаа явах юм байна гэж боддог байсан. Гэтэл үгүй юм аа. Би сүүлийн үед Монголд болж байгаа үйл явдалууд, тэдгээрийг шийдэж байгаа шийдлүүдийг хараад үнэхээр хэлэх үг олдохгүй юм. Үнэхээр манай Монголд болох юм гэж алга аа.

    Comment by saanaa | 2009/11/23

  67. sain bna uu Bi muisiin 4r kursiin oyutan bna tanii bichsen niitleluudiig bi mash iheer sonirhon unshdag bas taniar baharhdag yum oyutan bolsn tsagaas ehelen uls toriig sonirhon sudalj ehelsn bilee tiim uchraas tanitai negen sedveer yriltsah gsn yum Uls tor gj uran dongdoh uhaan gdgt sanal niileh uu manai onoogiin uls toriin togtoltsoo namuudiin tohiroltsoon deer suurilj heden jil ene uls toriin sholgui togoond ard tumnee butsalgaj shuuseer n oorsdiin amnii tsangaag gargahiig bodoj bna udahgui bid hun nert adguus blj huvirah gj bna ta ene bugdiig uls toriin uran ugeer bus uuguul mongolchuudiin tarhinii gerel zurhnii tsusaar bichij mongoliin heden zuun jiliin unet zuilsiig dahin bii bolgoh heregt ene bl tanii ard tumnii omno huleesen uureg bas ajil tanid amjilt husiy hariu zaaval bicheerei

    Comment by erdene | 2009/11/23

  68. Sain bn uu! Tand ene udriin mend devshuulye. Bie tenhee Tani sain biz ee. Bi Tantai olon asuudald deer sanal negddeg. tiimees holbootoi baij boloh bhaa.

    Comment by esuhei | 2009/11/24

  69. Sain uu tanii bichsen niitleluudiig bainga unshdag Ta ene songuuliin budilian luivar, shoniin 3 tsagaas hoish /songogddog/ totrogsodiin tuhai bicheech…uul ni shoniin 11-01 tsagt dun ni barag garchihdag l baisan

    Comment by aya | 2009/11/24

  70. Та сайн хайвал би энэ талаар байнга бичдэг.

    Comment by gankhuyag | 2009/11/24

  71. ЧИНГИСХАН – НАЧАЛО КРОВАВОЙ ДОРОГИ

    Чингисхан

    Темы дня:
    • Главная загадка нашего организма сидит в правом боку
    • Медики обнаружили превосходящего по силе антибиотики врага микробов
    • Психологи: на лице человека выражена его реальная физическая сила
    • Ученые нашли вид, затерявшийся между царством животных и растений
    • Китайские астрономы пришли к неожиданному выводу
    • Климатическую историю Марса сохранила его поверхность. Фото
    • Ученые доказали реальность “запаха страха”
    begun

    Дать объявление
    Печень, лечение
    Эффективный метод лечения печени. Безопасно, клинически испытано.
    http://www.antiparazit.ru • США и Канада
    Все объявления
    Совсем недавно мы были свидетелями торжественной церемонии — “Никой” награждался лучший фильм года, лучшие исполнители, лучшие кинематографисты. Чудное зрелище! Премия уже стала престижной, и лауреаты откровенно и шумно радовались.

    Среди лучших — фильм “Монгол” Бодрова-старшего. Его герой — Чингисхан, основатель Монгольского государства, завоеватель Азии и Восточной Европы.

    Чингисхан — герой многих фильмов, в частности, снятого якутским режиссером “По заветам Чингисхана”, фильма совместного производства “Монголия — Япония”, возможно, и других, менее известных.

    Все без исключения создатели и участники фильмов стремятся показать его великим и, что особенно страшит, сделать из него героя.

    Сделать героем того, кто усладу всей жизни находит в уничтожении и утолении неизбывной ненависти! Кто огнем прошел по миру, оставляя выжженную землю и реки крови — кровавый, страшный след в истории.

    Историк Наталия Басовская обращается к источникам. Мы предлагаем читателям сравнить увиденное на экранах кинотеатров и телевизоров с прочитанным. И подумать.

    Ссылки по теме:

    Российские ученые обвинили Чингисхана в распространении туберкулеза
    Чингисхан владел пером не хуже, чем мечом
    Плодовитость Чингисхана не знала границ.

    Каждый школьник знает имя “Чингисхан”. На самом деле его имя Темучин, по-монгольски Тэмжин, Тэмуджин. Родился или в 1155-м, или в 1162 году — историки не единодушны, умер 18 августа 1227 года. Он монгольский хан, основатель Монгольского государства (с 1206 года), организатор завоевательных походов в Азию и Восточную Европу, великий реформатор и объединитель Монголии. Прямые потомки Чингисхана по мужской линии — чингизиды. Все это можно прочесть в энциклопедии. Нас же интересуют вещи гораздо более тонкие и подробные. Хотя, если вы спросите, какой след оставил этот человек в истории, я, не задумываясь, отвечу — кровавый след.

    Он из тех же мест, что и гунны, — какое-то поистине мистическое место в Монголии! Оттуда дважды поднимались страшные, сметающие все на своем пути силы… Завоевателей в жизни человечества было много, но ни Аттила (Аттила — Адиль-Хан, Итиль-Хан (406 — 453 ) — вождь гуннов с 434-го по 453 год, один из величайших правителей варварских племен, когда-либо вторгавшихся в Римскую империю), ни Александр Македонский, ни Бонапарт и никто другой из многочисленных претендентов на мировое господство не отличался такой неутолимой жестокостью, зверствами и разрушением всего, что встречается на пути. Это была его страсть,его цель — уничтожить все, не столько взять, сколько уничтожить.

    Очень страшно, что в XX веке его идеализируют и возвышают. Создатели произведений о нем ищут что-то привлекательное в этой страшной личности. Ищут и находят, вот, что самое печальное. Возьмем личные моменты, которые так занимают кинематографистов. Всего-навсего убил брата, лично. Убил по смешному поводу — на охоте не поделили то ли рыбу, то ли маленького жаворонка. Конечно, в истории это — обычная ситуация. Каин убил Авеля — собственно, история с этого начинается. Брат, которого убил Чингисхан, сводный, от другой жены его отца. Но наше отношение к Каину явно отрицательное, и это как бы величина постоянная в истории, людям всегда не нравится, когда брат убивает брата. Дальше. Убил побратима, Джамуху. Да, они соперничали, но ведь были же побратимами! Но — опять-таки герой. Объединил монгольские племена, но какой ценой!

    Что же восхищает потомков? Завоевал территории от Индии до Средней Азии. Из Средней Азии отправилcя в европейские степи, вторгся на территории русских земель, знаменитая битва на Калке, 1223 год. И опять изощренные зверства. Победители-монголы пировали на деревянном настиле, который положили на живых еще участников сражения, прежде всего на князей и вождей, умирающих людей… Какая фантазия!

    Карты завоеваний Чингисхана. Начало кровавой дорогиОдна из наших задач — попытаться восстановить жизнь и облик этого человека. На мой взгляд, лишь теоретически — человека. Разобраться, что же с ним случилось и как такое могло быть. А возможности — очень богатые. Источников о жизни Тэмуджина, Чингисхана, много. Самый главный — “Тайная история монголов, или Сокровенное сказание” в русском переводе. Это эпическое повествование о Чингисхане и его роде написано в середине XIII века, примерно через 13 лет после его смерти.

    Второй источник, тоже чрезвычайно важный и серьезный, — сборник летописей персидского историка Рашида аддина начала XIV века. Этот сборник считается официальной историей монголов.

    И наконец, история, созданная правившей в Китае монгольской династией Юань. Это основные источники которые дают возможность восстановить довольно подробную картину жизни Чингисхана и его окружения. Особенно пристальное внимание уделим детству, ибо в детстве закладываются основные качества человеческой личности.

    Гигантская империя зла ко времени кончины завоевателяВокруг его рождения много мифов. Самый первый — о том, что род его восходит к потомкам некоего небесного человека по имени Бодончар, со светлыми глазами. Вот отсюда, мол, светлые глаза и довольно светлые волосы у Тэмуджина. Понятно — намек на божественное происхождение. Мать его тоже на это намекает, рассказывая, будто ей кто-то являлся во время беременности, она видела в небесах какое-то свечение. Почти как в античной мифологии — явился Зевс
    в виде золотого дождя.

    Теперь факты. Его отец Есухей-богатур. Богатур-богатырь. Заметим, что ко времени рождения Чингисхана в Западной Европе — разгар рыцарства, зрелое, высокое Средневековье, здесь же — совершеннейшее варварство, лишь граница цивилизации, которая, увы, не перейдена. Богатур-богатырь — это человек, признанный окружением, который умеет воевать, дает отпор соседям, у которого есть небольшая дружина и он — глава улуса. Улус — это кочующая объединенная группа людей, большая семья. Существовали и границы каждого улуса, в которых они перемещались законно, нарушение их вело к военным столкновениям.

    Мать Чингисхана была красавицей, ее имя известно — Оулэн, ее Есухей-богатур похитил у другого племени — меркитов. Отбил молодую красавицу, которая только что вышла замуж. Их нравы это вполне позволяли, в этом не было ничего необычного. Но вот, что было необычно. Знатных красивых женщин недоставало, и это ставило вопрос о законности происхождения Тэмуджина. Кто был его отец? Есухей-богатур ли? Это мучило Чингисхана всю жизнь. Может быть, меркитское семя уже было во чреве его матери, когда Есухей-богатур похитил ее? В юности, если хотели его унизить, оскорбить, говорили — “ты, меркитское отродье”. Это считалось ужасным оскорблением. И конечно, у него возник комплекс неполноценности. Потом он превратился в ненависть и мстительность.

    Мстительность — одна из главных его черт, причем мстительность его была вечной. Он запоминал какую-то обиду в юности и никогда не успокаивался, сколько бы не мстил. Самая страшная его месть была татарам, одному из монгольских племен, которому, по иронии судьбы, дали название монголо-татары. Его отец успешно воевал с ними, но татары сумели отравить Есухея-богатура. Месть татарам была как будто завещана ему отцом, и он отомстил — татары были уничтожены. Но зерно этой мести он все равно нес в себе. Ему приходилось всю жизнь помнить и о меркитах, которых он тоже уничтожал и уничтожил. Он копил обиды, никогда их не забывал, никогда их не прощал, казалось, он состоял из одних обид и яростной, слепящей мести. Мстительность с детства — это на всю жизнь.

    Итак, он остался без отца. Ему девять лет. Улус распался. Родственники, близкие и самые дальние, все, кто причисляет себя к этому улусу, связаны обещаниями, клятвами следовать за своим вождем. Но в роли вождя остался 9-летний мальчик, хотя по их нормам он уже взрослый. Как раз перед смертью Есухей искал ему невесту — и нашел. Впоследствии эта женщина, а тогда 10-летняя девочка Борте, играла большую роль в жизни Чингисхана. Чингисхан женится на ней, но спустя пять лет.

    Вассалы и родственники откочевывали от улуса. Его мать была женщиной с сильным и крепким характером, но сохранить улус не смогла. Очевидно, именно к этому, весьма темному периоду относится тяжелое для Тэмуджина событие. Он оказывается в плену у монгольского племени тайчиуты, они держат подростка в деревянных колодках — в фильмах этот эпизод очень смакуют, создателям фильма нравится показывать и колодки, и страдающего подростка. А на самом деле Тэмуджин и его брат убили в ссоре молодого воина из этого племени. Вот вождь тайчиутов и заковал его в колодки. И в колодках, среди рабов и скота, он жил не месяц и даже не год, а может быть, несколько лет. Это время особенно повлияло на формирование его личности — все, что было в ней страшного, мрачного, стало еще страшнее и темней. Спустя многомного лет, когда Тэмуджин станет великим Чингисханом, он придумает законы — и их запишут с его слов, — среди которых будет и такой, лично выстраданный, для него — безусловный императив: “Монгола нельзя держать в рабстве”.

    Припомним, кто такие монголы в это время и что это за время на Востоке. Монголы — это одно из племен. Как правило, объединившаяся группа людей дает этому объединению, племени имя. Среди германских племен, населивших будущую Францию, были не только франки, но и швабы, и бургунды. Франки оставляют свое имя — и мы говорим — Франция. Так и здесь. Большое объединение, и существует оно с середины VIII века, именно с этого времени начинается их движение на запад. В сущности, это одна из поздних волн великого переселения народов.

    Монголы, большая племенная группа, объединяющая разные народы — меркитов, татар и других, постепенно передвигаются на запад. Тогда, в самом начале своего движения монголы среди многих других не были сильным и значительным племенем. Наоборот, они были одним из самых слабых племен, само слово “монгол” означает “бессильный”.

    Существует миф об их становлении. Научившись плавить железо, они расплавили гору и вышли на простор степей. Отложим расплавленную гору как фантастическую деталь, но факт освоения железа налицо. Кстати, можно даже понять, почему это случилось: в их степях было немало россыпей и залежей руды, что позволяло даже при самых примитивных орудиях — кузнечных мехах и кострах — начать выработку железа. И понятно, что именно это умение выдвигало племя на первый план.

    Монгольская легенда отражает реальность, она утверждает, что монгольское племя начало первым или одним из первых в этом регионе плавить железо, и это спасло их от вымирания.

    Ко времени появления Чингисхана монголы — это уже сильное и знатное племя. К его времени уже появляется титул Ван, что значит в переводе с китайского — “князь”, и взято и слово, и титул оттуда, из Китая, который монголы ненавидят. Ненавидят потому, что китайцы сильно опережают монгол в своем развитии. Среди них уже появилось неравенство, и княжеский титул это подтверждает. Тэмуджин такого титула пока не имел, он не Ван, но он получил от китайского императора титул, должность “джаутхури” (военный комиссар) — за участие в истреблении татар. И за возрождение своего улуса.

    Когда и как ему удалось вырваться из плена у тайучитов, на самом деле никто не знает. Есть несколько версий. Одна из них — был сильный ливень и гроза, а почему-то древние монголы очень боялись грозы, старались спрятаться и разбежались. А он грозы не боялся. Это одна из мифологических черт — геройство. И тогда ему удалось каким-то чудом убить двух стражников, сломав им хребты — это его любимый способ казни, — и бежать. Вернувшись в свой улус, он начинает очень быстро и целенаправленно собирать силы всеми возможными и невозможными способами. Со временем он становится грозой основных дорог и торговых путей, соединяющих Монголию с Китаем.

    Да, он человек с харизмой — этого отрицать нельзя. Вырвавшись из плена, он вернулся в разоренный род, к приниженным людям. Мать его говорила: “Мы нищие, мы бедные”. Вернулся на пепелище и мог бы пасть духом. Но у него была яростная, всемогущая вера в свои особые силы. И сжигающая его жажда мести. Может быть, именно она давала ему эти сверхъестественные силы?

    Поводов для мести у него было много. Но один — совершенно удивительный, почти мистический. Уже подчеркивалось, что незадолго до смерти его отец Есухей выбрал Тэмуджину невесту. Ей было 10, ему 9, когда они встретились. После плена он женился на ней, ставшей красавицей. Но… горькая ирония судьбы! Вскоре после свадьбы она была похищена меркитами. Такова была специально подстроенная месть меркитов. Твой отец похитил нашу женщину, а теперь мы похитим твою красавицу-жену. И опять — дикая злоба, опять повод для ненависти и мести. С трудом собирая небольшой отряд, он обращается к другу своего детства и своему побратиму Джамухе (вскоре, как уже было сказано, он убьет и Джамуху, как и своего брата). Но тогда они вместе отбивают Борте у меркитов. И опять сомнения. Она ждет ребенка. Чей это будет ребенок? Его ли? Повторяется, как в зеркале, жизнь его отца, ставшая его жизнью и тяжелейшим переживанием. Первого сына будущего великого правителя назовут Зучи, братья будут говорить — “меркитское отродье”. И отец его всегда будет защищать. История повторится. История удивительная — словно месть за его мстительность и злобу.

    Почему же все-таки именно он из мелкого бандита, которым долгое время оставался, превращается в бандита мирового масштаба, Императора монгол, повелителя народов? Чем он отличался от всех остальных, тоже жаждущих власти и могущества? Не вдаваясь в сложный историко-психологический анализ, можно сказать, что именно у него (возможно, это его и отличало от других) энергетической пружиной буквально для всех серьезных действий становилась ненависть. Он был пропитан ею. И очевидно, к великому сожалению, ненависть способна стать стимулом для завоевания половины мира.

    Окончание следует.

    Источник: “Знание – Сила”

    Comment by Tonshuul | 2009/11/26


Leave a comment